De Belgische Shiatsu Federatie is stichtend lid van de European Shiatsu Federation (ESF) en zal dat ook blijven. Of dat ook op langere termijn zo zal zijn, zal in de eerste plaats afhangen van hoe de ESF in de (nabije) toekomst evolueert. Al enkele jaren bevraagt een meerderheid van de bestuursploeg van de BSF, de ESF over een aantal punten in de werking van de laatste.
Dat was de reden waarom nog voor de zomer besloten werd aan de Algemene Vergadering van de BSF te vragen of we als BSF lid moeten blijven van de ESF, dan wel ons lidmaatschap opzeggen. ESF bestaat ruim 30 jaar. België was één van de stichtende leden. Logisch dat de vraag aan de leden van de Algemene Vergadering niet lichtzinnig werd genomen.
Dit artikel schetst hoe het tot deze stemming kwam, wat het resultaat was en wat de gevolgen ervan zijn.

Tom Bruwier

De “board” van ESF is representatief voor de landen die er lid van zijn: elk van de elf landen, elke nationale Shiatsu-organisatie stuurt één vertegenwoordiger naar het overlegorgaan van ESF. De elf leden zijn België (B), Griekenland (GR), Hongarije (H), Ierland (IRL), Italië (I), Oostenrijk (A), Polen (PL), Spanje (E), Tsjechië (CZ), het Verenigd Koninkrijk (UK) en Zweden (S). Elke lidstaat betaalt voor het lidmaatschap naar gelang zijn grote een forfaitair bedrag of een bijdrage gebaseerd op het aantal leden.
Deze vergadering heeft een voorzitter, een vicevoorzitter, een secretaris en een penningmeester. Recent gaf Chris McAlister (S), na twaalf jaar voorzitter te zijn geweest de fakkel door aan Susanna Castellani (I). Eduard Tripp (A) volgde Irene Nolte (B) op als vicevoorzitter. Karolina Kowalczyk (PL) volgde Isabel Som Monsieurs (S) op als secretaris, die kortstondig in de plaats was gekomen van Susanna Castellani (I). Szilvia Öri (H) bekleedt de post van penningmeester.
Elke lidstaat betaalt voor het lidmaatschap naar gelang zijn grote een forfaitair bedrag of een bijdrage gebaseerd op het aantal leden. Voor België bedraagt die bijdrage afgerond 3200 euro, een vijfde van het totale budget van ESF. België behoort tot de groep van landen die een hoog lidmaatschap betalen.

Om een niet helemaal duidelijke reden heeft de ESF er op een bepaald moment voor gekozen zich juridisch te organiseren volgens een Zweeds bestuursmodel. De voorwaarden die deze organisatievorm heeft komen grotendeels overeen met wat we in België kennen als “feitelijke vereniging”. Een belangrijk verschil met bijvoorbeeld de in België zeer ingeburgerde vzw-structuur of de iets minder bekende stichting ligt hierin dat een feitelijke vereniging helemaal geen controlerend orgaan heeft dat de opdracht geeft aan een bestuur om… te besturen. Bij een vzw is dat controlerende orgaan de Algemene Vergadering die erover waakt of de raad van bestuur goed bestuurt, zowel op het vlak van beheer van fondsen als op het vlak van het nakomen van de doelstellingen van de organisatie. Bij de BSF zijn de leden van de raad van bestuur verkozen door de Algemene Vergadering, krijgen ze een ‘volmacht’ tot besturen en verbinden ze zich ertoe dat er een strategisch plan¹ voor de bestuursperiode van 4 jaar waarvoor ze zijn verkozen wordt opgesteld. Over de vervulling van de plannen en doelen opgenomen in dat strategisch plan moet de raad van bestuur minstens één keer per jaar rekenschap afleggen tegenover de algemene vergadering.

Ondanks het ontbreken van een Algemene Vergadering én van een strategisch plan heeft de ESF wel degelijk een missie. Ze is velerlei:

• Zich toeleggen op het verwezenlijken van een wettelijke erkenning van het beroep van Shiatsu-beoefenaar in Europa.
• Het bevorderen van en fondsen werven voor onderzoek dat de professionele ontwikkeling van shiatsu in Europa ondersteunt.
• Het verspreiden van de resultaten van het door de ESF gefinancierde pan-Europese onderzoek naar de ervaringen met en voordelen van shiatsu.
• Het pleiten voor de ontwikkeling van onderzoeksmethodes die geschikt zijn voor de studie van shiatsu.

Gedurende deze bestuursperiode evengoed als tijdens de vorige periode heeft de raad van bestuur van de BSF zich herhaaldelijk vragen gesteld over de werking en de organisatie van de ESF. Olivier de Stexhe, lid van de raad van bestuur van de BSF en vooral ook haar directeur, heeft gedurende vier jaar gecorrespondeerd met de toenmalige voorzitter van de ESF om opheldering te vragen over onze bedenkingen, al die tijd zonder veel resultaat.

De raad van bestuur besloot Irene Nolte uit te nodigen op haar vergadering van 2 maart 2026 met de bedoeling verslag uit te brengen over de dossiers waar de ESF aan werkt. Op die vergadering gaf Irene te kennen verder te willen gaan als vertegenwoordigster van BSF bij ESF, in tegenstelling tot eerdere berichten die in de richting gingen van een gefaseerd aftreden uit haar functie.
De raad van bestuur gaf Irene het vertrouwen en besloot de opgestapelde vragen ivm. de werking van de ESF nog eens op te lijsten in een brief aan de nieuwe voorzitter, Susanna Castellani. Zij stelde voor om de raad van bestuur van de BSF te ontmoeten in een zoomvergadering met de andere leden van de ESF, een gesprek dat plaats vond op 23 april.

Ook tijdens die ontmoeting kwam er niet echt een antwoord op de drie kernvragen van de BSF met betrekking tot de werking van ESF:

• Hoe kunnen de middelen waarover ESF beschikt beter ingezet worden zodat ze de werking van ESF verbeteren en niet hoofdzakelijk dienen om een eenmalige live vergadering van de 11 board-members te bekostigen zodat er weinig of geen werkingsgeld meer overblijft voor onderzoek over shiatsu of het bekend maken van onze discipline bij Europese overheden en/of het opstellen van documenten die van onderuit kunnen helpen om tot een Europees model te komen inzake scholing, ethische vragen en erkenning van het beroep?
• Hoe kan er gezorgd worden dat er een vorm van controle is op de werking van ESF, hoe koppelen ze terug aan de Nationale Associaties. Hoe gaat ESF om met lange of middellange termijn planning. Is er een bijvoorbeeld een strategisch plan? In het lid daarvan vraagt de BSF zich ook af waarom ESF volhard om elk jaar een bijdrage van 1000 euro te betalen aan EFCAM². Gezien het eerder bescheiden totaal budget van de ESF lijkt een dergelijke uitgave volkomen onverantwoord.
• Welke concrete resultaten heeft ESF bereikt in de laatste vier jaar?

De antwoorden van de ESF op de vragen van de BSF waren eerder ontwijkend.

De kwestie van de ESF kwam opnieuw ter sprake op de raad van bestuur van 4 mei 2026. Standpunten over de relatie BSF-ESF liepen uiteen en er werd besloten om over te gaan tot een stemming tussen:

1) Lid blijven van de ESF onder bepaalde voorwaarden.
2) Het lidmaatschap van de BSF bij de ESF onmiddellijk stop te zetten.

De eerste optie kreeg 4 van de 10 stemmen van de Raad van Bestuur, terwijl de tweede optie 6 van de 10 stemmen meekreeg. Hoewel er zich een meerderheid aftekende voor stopzetting van het lidmaatschap bleek evenzeer dat er een polariteit dreigde tussen de leden van de raad van bestuur. Onze directeur stelde daarom voor om de vraag voor te leggen aan de Algemene Vergadering via een elektronische poll. Er werd een document opgesteld waarin de argumenten voor elk van de opties uitvoering door de vertegenwoordigers van de raad van bestuur werden belicht (lees document: “Buitengewone AV ESF”). De leden van de Algemene Vergadering kregen de tijd tot 16 juni om hun stem uit te brengen.

De resultaten van de stemming maakten duidelijk dat een meerderheid zich uitsprak voor het verderzetten van het lidmaatschap van de BSF bij de ESF:

• 20 leden stemden voor lid blijven van de ESF (46,5%),
• 13 voor opzeggen van het lidmaatschap per 31 december 2026 (30,3%).
• 10 leden stemden niet (23,2%).

Kort na deze stemming besloot Irene Nolte toch om haar ontslag als vertegenwoordiger van de BSF bij de ESF op te geven, zonder een echte overgangsfase. Ze stelde zelf voor dat Dominique Respens haar zou opvolgen.

Het resultaat van de stemming werd besproken op de raad van bestuur van 6 juli. Hoewel de beslissing van de Algemene Vergadering niet bindend is besloot de raad van bestuur tijdens deze vergadering toch unaniem om de wens van de Algemene Vergadering meerderheid tegen minderheid op te volgen. De BSF blijft dus lid van de ESF.

In aanloop van de vergadering werd een nieuw mandaat opgesteld dat als een interne leidraad moet gaan dienen voor de nieuwe vertegenwoordiger bij de ESF.
Naast Dominique Respens stelde ook Armgard Detemmerman zich kandidaat voor het opvolgen van Irene als BSF-vertegenwoordigster.
Aan de daarop volgende stemming namen 8 van de tien leden deel: de twee kandidaten onthielden zich uiteraard van deelname aan de stemming.
De resultaten waren als volgt:

• 2 leden stemden voor Dominique Respens (25%)
• 5 leden stemden voor Armgard Detemmerman (62,5%)
• 1 lid koos ervoor zich van de stemming onthouden (12,5%)
  (8 stemgerechtigde leden = 100%).

Armgard Detemmerman mag zich dus de nieuwe vertegenwoordiger van de BSF bij de ESF noemen per onmiddellijke ingang. Haar verkiezing door de raad van bestuur werd gecommuniceerd aan de voorzitter van de ESF.
Armgard zal meteen ook de BSF vertegenwoordigen op de eerstkomende vergadering van ESF van 24 tot 27 september in Polen.
We wensen Armgard alle geluk toe in haar nieuwe functie en we zijn zeker dat ze de BSF goed zal vertegenwoordigen. Elders in dit nummer maken we graag plaats voor Armgard om zichzelf voor te stellen en haar insteek en motivatie voor de functie van BSF-vertegenwoordiger bij de ESF toe te lichten.
De raad van bestuur wil verder ook uitdrukkelijk Irene Nolte bedanken voor de vele jaren dat ze de BSF heeft vertegenwoordigd op Europees niveau.

¹     Stricto senso is er het opstellen van een strategisch plan geen wettelijke vereiste voor een vzw maar er één hebben getuigd toch wel van het beoefenen van ‘good gouvernance’ voor de organisatie in kwestie.

²     EFCAM = European Federation for Complementary and Alternative Medicine. Een groep dat tal van niet-conventionele heilspraktijken verenigde met de bedoeling om met gezamenlijk lobbywerk te verrichten bij zowel Europese als nationale overheden. Al ruim tien jaar vertoond EFCAM evenwel geen enkele activiteit meer.