Vandaag presenteren we een eerste school die door de FBS is erkend. We hopen zo’n presentatie te kunnen publiceren van al onze scholen. Het is de bedoeling telkens op de 15de van de maand een andere school zich te laten voorstellen in de nieuwsbrief. Voor deze eerste aflevering maken we een uitzondering en publiceren we ze op 1 september, de dag dat het onderwijsleven zich weer op gang trekt.

Palle Dyrvall¹, lesgever aan van de IOKAÏ school België bezorgde ons bij wijze van prestentatie van zijn school een interview dat van hem werd afgenomen door Elisabeth Lebailly, opgeleid als antropologe, fotografe en zelf Iokai shiatsu-beoefenaar.²

Een gesprek over Iokaï Shiatsu: een interview met Palle Dyrvall

Elisabeth Lebailly / Palle Dyrvall (vertaling: Els De Geest)

• E.L. – Kan je ons om te beginnen vertellen hoe Iokaï Shiatsu als school is gestart in Europa?

P.D. – Alles is begonnen met de komst van Kazunori Sasaki Senseï in april 1981. Vanaf dat moment is de school hier geleidelijk aan van start gegaan. Kazunori Sasaki was naar Nederland gekomen op uitnodiging van een dierbare vriend die hulp nodig had op zijn biologische boerderij. Deze persoon had de lokai-school in Tokio doorlopen en daar waren ze vrienden geworden.
En dan was er ook nog Shizuto Masunaga Senseï, de oprichter van de school, die al eerder stages had gegeven in Europa, de Verenigde Staten en Canada. Hij had het verzoek gekregen om terug naar Europa te komen om zijn vorm van lokai Shiatsu te onderwijzen, met name na zijn laatste bezoek aan Parijs in 1979.

Maar Masunaga Senseï werd ernstig ziek en kon die reis niet maken. Sasaki Senseï, die destijds assistent was van Masunaga Senseï op de school in Tokio, kreeg toen het voorstel hem te vervangen. Zo kwam het dat Sasaki Senseï, de meester van onze school, naar Europa kwam op uitnodiging van deze vriend in Nederland en van Yuichi Kawada, die zich wou verdiepen in de lokai-methode.

Ik heb hierover met Sasaki Senseï gesproken, omdat ik er destijds niet bij was. Hij vertelde me dat toen hij kwam om zijn vriend op de boerderij te helpen, hij daar niets te doen was... Daardoor had hij tijd voor andere dingen en zo komt het dat hij shiatsu-cursussen begon te geven in Nederland, Frankrijk, Zwitserland en ook in België. Om een lang verhaal kort te maken: zo is hier geleidelijk aan een Iokaï-afdeling ontstaan.

Iokaï Shiatsu was destijds misschien ook wel de methode die het best in boeken beschreven stond. Masunaga Senseï heeft uitgebreid onderzoek gedaan en veel geschreven over zijn praktijk. In mei 1977 verscheen de Engelse vertaling van zijn boek “Zen Shiatsu, Yin-Yang-evenwicht voor een betere gezondheid". Dit was van groot belang, aangezien dit wellicht de eerste keer was dat er over een geschreven methode van shiatsu kwam met een duidelijke identiteit die niet rechtstreeks ontleend waren aan de acupunctuurtheorie.
Het was in ieder geval een van de eerste vertaalde werken die de shiatsu-praktijk verduidelijkte, en zonder dit boek zou shiatsu in die tijd waarschijnlijk niet zo’n grote invloed in Europa hebben gehad. Ik denk dat dit boek en Masunaga Senseï’s komst naar het Westen er in grote mate hebben toe bijgedragen dat shiatsu zich hier blijvend heeft gevestigd.
Sinds zijn komst naar Europa heeft Kazunori Sasaki – Sasaki Senseï – deze benadering van meridiaan-shiatsu voortdurend verder verfijnd, samen met zijn leerlingen en assistenten, zoals Thierry Camagie, Christine Breton, Ans Harmsen en andere docenten in verschillende Europese landen. Hij is nog steeds voorzitter van de EISA (European Iokaï Shiatsu Association) en er zijn inmiddels scholen in zeven Europese landen.

• E.L. - Iokaï Shiatsu kan in Europa inmiddels bogen op een mooie traditie: van 1981 tot 2026, dat is 45 jaar. Hoe ziet de school de opleiding van beoefenaars? Wat kenmerkt een Iokaï Shiatsu-beoefenaar?

P.D. - Het doel is dat de mensen die naar de school komen, beoefenaars worden. Sommigen doen dit voor hun familie en vrienden, terwijl anderen een professionele praktijk openen.

Er bestaan inderdaad verschillende vormen van shiatsu. Iokaï Shiatsu is afkomstig van meester Shizuto Masunaga, die zijn eigen Shiatsu-traditie heeft ontwikkeld. Hij beoefende ook zen en noemde zijn benadering ‘lokai’, omdat hij geïnspireerd was door een boeddhistische soetra waarin sprake is van een koning van de geneeskunde.

« | »  医 : betekent geneeskunde
« O » 王 : betekent koning/meester 
« Kai » 会 : betekent vereniging

In deze soetra is de koning van de geneeskunde iemand die de ziekten en hun oorzaken goed kent en de juiste behandelingen beheerst. Hij geneest en zorgt ervoor dat de ziekte niet terugkomt. Hij is een bekwaam genezer en iemand die zich blijft bijscholen en zijn kennis blijft verdiepen in samenwerking met andere genezers. Een koning...
Het ideogram « O » voor « koning » verwijst naar iemand die een goede kennis heeft van de bewegingen van hemel en aarde, of de manifestatie van Yang en Yin tussen hemel en aarde. Hij begrijpt de bewegingen tussen macro- en microkosmos en de interacties die het leven creëren. En vanuit dit begrip doorziet hij  wat bij iemand al dan niet juist, goed en stabiel is. Zo kan hij helpen om harmonie te scheppen en een goede gezondheid te herstellen.

• E.L. - Heeft shiatsu ook invloed op de manier waarop we de wereld zien? Kan een shiatsu-opleiding ons ook persoonlijk veranderen en ons als studenten ertoe brengen meer aandacht te gaan besteden aan de mens, aan het milieu of aan onze voeding?

P.D. – Ja zeker. Shiatsu werkt via het meridiaansysteem. Het houdt dus verband met de diepe, organische circulatie van een levend wezen. En die circulatie bestaat ook op aarde: rivieren, stromingen in de oceanen, regen en droogte die in verband staan met – of afwijken van – de seizoenen, stromingen van lucht, warmte en koude, enzovoort. Dat alles is hetzelfde.

Tijdens de opleiding wordt de microkosmos vaak vergeleken met de macrokosmos: de manier waarop dit in het lichaam werkt en in relatie staat tot de natuur. Het is zeker dat dit leerproces en deze gevoeligheid er geleidelijk toe zullen leiden dat je de wereld anders gaat beleven, meer in verbinding met de seizoenen, het voedsel dat je eet, je levensgewoonten... Dit merk je vervolgens ook terug in relaties, wereldzaken, situaties die stagneren of juist evolueren.
Het gaat dus om een begrip dat verder reikt dan de behandeling zelf.
Bovendien maken de traditionele Japanse zelfmassage- en strekoefeningen, die we Do-In noemen, deel uit van de shiatsu-opleiding. Ze geven een gevoel van interne circulatie, ontspanning en welzijn.

Concreet leren we, door Do-In en meridiaan-shiatsu te beoefenen, aan te voelen of de energie stagneert of niet, circuleert of niet, en om datgene wat niet in balans is weer in evenwicht te brengen.

• E.L. - Waarom is het beoefenen van Do-In zo belangrijk bij de opleiding Iokaï Shiatsu in Europa?

P.D. – Do-In is de voorloper van Shiatsu. Het vormt ook de basis voor wat uiteindelijk leidde tot de ontdekking van de meridianen. Ik denk dat we de banen van de Ki niet kunnen begrijpen zonder ze in onszelf te hebben gevoeld. De gevoeligheid die je ontwikkelt door regelmatig Do-In te beoefenen verandert je lichaam en geest als beoefenaar. Je gaat beter naar jezelf luisteren en naar de ontvanger wanneer je met z’n tweeën werkt.

Dit werk aan onze persoonlijke ontwikkeling is een integraal onderdeel van het leren voelen en leidt tot vloeiende en nauwkeurige bewegingen van de beoefenaar. Je raakt beter gecoördineerd en voelt je meer op je gemak in je eigen lichaam, waardoor je je zwaartepunt kunt gebruiken bij het beoefenen van shiatsu. Ook je ademhaling wordt vloeiender en natuurlijker.

Masunaga beoefende bijvoorbeeld Do-In voor zichzelf, maar nam het niet op in zijn lessen. De studenten bij Iokaï Tokio waren over het algemeen al shiatsu-beoefenaars en beoefenden ook Do-In, yoga of vechtsporten. Dit was frequent in de Japanse cultuur: mensen zaten niet, zoals tegenwoordig, vastgekluisterd aan hun bureau.

Masunaga gaf dus geen Do-In-lessen aan de Iokaï-school in Tokio, maar beoefende dit voor zichzelf. Zo deed hij onderzoek, wat uitmondde in het boek “Zen - Meridiaanoefeningen”. Een boek over Do-In en meer specifiek over het stretchen van de meridianen.
Sasaki Senseï, de oprichter van de lokai-school in Europa, heeft Do-In wel meteen opgenomen in de Iokaï Shiatsu-opleiding in Europa.

• E.L. - Zou je dieper kunnen ingaan op meditatie en de rol ervan in Iokaï Shiatsu?

P.D. - Als we willen dat onze exploratie in shiatsu doeltreffend is, moeten we volledig aanwezig zijn in het hier-en-nu. We moeten ons concentreren op de ervaring in plaats van op onze gedachten. Dat is best een uitdaging, omdat velen van ons in het dagelijks leven meestal vooral in ons hoofd zitten.

Tijdens meditatiemomenten merken we dat het bewustzijn van het hier-en-nu natuurlijk is. We hoeven het niet op te wekken. Het is er gewoon. We kunnen het herkennen tijdens deze momenten van stilte. In het begin is het voor leerlingen gemakkelijker om deze diepe stilte te ervaren na de Do-In. De geest is dan tot rust gekomen door de bewegingen en strekoefeningen, omdat deze Ki doen circuleren. 

Voor ons zijn de beoefening van Do-In en van meditatie doorgaans met elkaar verbonden. Ze vormen een essentieel onderdeel van de leer van Sasaki Senseï. Hij beoefent al sinds zijn kindertijd het zenboeddhisme, en zo heeft meditatie op natuurlijke wijze een plaats gekregen binnen de Iokaï Shiatsu-opleiding. Om tijdens de reguliere lessen prioriteit te geven aan de studie van de kata’s en de meridianen, houden we daar doorgaans geen lange zittende meditaties. Maar tijdens de verdiepingsstages hebben we ’s ochtends vóór de Do-In een langer meditatiemoment.

• E.L. - Is het voor een westerse persoon niet moeilijk om te vertrouwen in een andere vorm van intelligentie en zorg, zoals shiatsu?

P.D. - De persoon die we behandelen hoeft de oosterse geneeskunde niet per se te begrijpen om er baat bij te hebben. Maar als hij of zij sceptisch staat tegenover de methode, zal de behandeling waarschijnlijk minder doeltreffend zijn. Als de aanpak van de beoefenaar hem of haar daarentegen aanspreekt, zal hij of zij automatisch in resonantie komen met zowel de behandeling als de beoefenaar.

Het komt voor dat sommige mensen behoefte hebben aan uitleg of dat ze twijfels hebben rond een niet-conventionele behandelmethode. Dit vormt geen belemmering en komt vrij zelden voor.
Een gecertificeerde beoefenaar van de Iokaï-school heeft een grondige kennis van de werking van lichaam en geest volgens de oude oosterse benadering en kan uitleg geven als iemand daar behoefte aan heeft.
Mijn ervaring is dat eventuele weerstanden vanzelf verdwijnen als mensen pijn hebben of lijden en merken dat het lichaam zich ontspant en de behandeling verlichting biedt.

• E.L. - Hoe onderwijst de Iokaï-school het begrip van de verbinding tussen lichaam en geest en de onzichtbare kaart van de meridianen?

P.D. - De school werkt stapsgewijs. Eerst ligt de nadruk op de lichamelijke ervaring; pas daarna wordt de theorie geïntroduceerd. In module 1 staat het verankeren in het lichaam centraal. Hierbij leren de leerlingen de kata’s, de basiscombinaties van de school. Ze krijgen inzicht in de basisprincipes van shiatsu en verdiepen zich in het uitvoeren van een volledige behandeling, over het gehele lichaam, in vier posities.

Het beoefenen van Do-In helpt ook dankzij de specifieke strekoefeningen, waardoor je de banen van de meridianen fysiek kunt voelen en kunt begrijpen dat lichaam en geest één geheel vormen. Het feit dat er vrijwel geen theorie aan te pas komt, helpt om het onderwerp via gevoel en aanraking te benaderen.

In module 2 beginnen we met de studie van de geografie van de meridianen en de behandeling ervan. Naast deze studie van de meridianen, die energetische en organische levensfuncties zijn, omvat deze module ook de studie van Ki, Yin-Yang en de vijf elementen. Na verloop van tijd leiden deze studies ook tot een beter begrip van het verband tussen lichaam en geest en tussen leven, microkosmos en macrokosmos.
In tegenstelling tot de klassieke cartografie werkt Iokaï met meridianen die het hele lichaam doorlopen. De behandelaar gebruikt beide handen tegelijkertijd om een continue verbinding tot stand te brengen en dieper te kunnen luisteren. Het kost wat tijd om dit luisteren en de juiste aanraking te ontwikkelen, maar dankzij de concrete ervaring ontstaat geleidelijk aan begrip.

Module 3 bestaat uit de theoretische en praktische opleiding in de oosterse diagnose. We leren de Ki te lezen en te observeren om de toestand van de ontvanger te beoordelen en de energetische staat van de meridianen in kaart te brengen. Zo kunnen we onze aanraking en ons luistervermogen verder verfijnen.

Kortom, het leerproces verloopt eerst via het lichaam en het herhalen van handelingen, en vervolgens via de theoretische en praktische studie van de meridianen, waardoor we uit ervaring gaan begrijpen dat lichaam, geest en energie altijd met elkaar verbonden zijn. We hebben inderdaad een lichaam en een geest. Het ene is niet het andere, maar we kunnen het ene niet hebben zonder het andere. Door dit diepgaand te begrijpen, openbaart zich geleidelijk het leven in het hart van de meridianen.

• E.L. - Zegt een shiatsu-beoefenaar tijdens een behandeling: “De ki is zwak” of “De ki is krachtig”?

P.D. - Een beoefenaar van de Iokaï-school denkt niet in termen van krachtige of zwakke Ki als het om de ontvanger gaat. In het Westen hebben we vaak de gewoonte om tegenstellingen te gebruiken zoals “goed en kwaad”, “juist en onjuist”, “sterk en zwak”, alsof we moeten kiezen tussen het een of het ander.

Een van de kernelementen van het oude oosterse denken die de benadering van Iokaï heeft geïnspireerd, is tegenstellingen tegelijkertijd in je bewustzijn houden, maar zonder dat er sprake is van tegenstelling. Zo kan de beoefenaar de ene kant van het lichaam met de andere vergelijken om te zien welke het meest gespannen is, zonder dualistisch te denken.

We kunnen echter observeren wat de constitutie van een persoon is. Is die vrij sterk of juist zwak? Dat bepaalt zijn of haar basisdynamiek. Als de constitutie vrij slank, tenger of kwetsbaar is en als tijdens de zorgsessie een of meer van zijn of haar organische/energetische functies uit balans lijken, dan moeten we de sessie in functie daarvan aanpassen om te voorkomen dat de persoon verder verzwakt.

In shiatsu wordt de toestand van de Ki vaak beoordeeld aan de hand van de begrippen Kyo en Jitsu. Deze twee aspecten beschrijven doorgaans de toestand van de Ki langs een meridiaan en verwijzen soms naar de toestand van een organische en energetische functie. Kyo wordt beschouwd als een Yin-tendens en beschrijft een toestand waarin de Ki niet reageert, terwijl Jitsu, met een Yang-tendens, een meer onrustige toestand van de Ki beschrijft.

De stichter van de Iokaï-school, Shizuto Masunaga, hield veel van deze begrippen. Onze senseï Kazunori Sasaki, die doorgaans zaken niet op deze manier wenst te scheiden, spreekt er minder vaak over.

• E.L - Hoe is het netwerk van Iokaï-scholen op Europees niveau georganiseerd? Kun je ons uitleggen wat de waarde is van de traditie van Meester Masunaga en Sasaki Senseï, en in hoeverre de certificering het mogelijk maakt om legaal als beoefenaar te werken?

P.D. - Het netwerk van Iokaï-scholen wordt in heel Europa op uniforme wijze georganiseerd onder coördinatie van de European Iokaï Shiatsu Association (EISA). Deze organisatie zorgt voor harmonisatie van de pedagogische kwaliteit, het onderwijs en de examens in verschillende landen, waaronder België, Luxemburg, Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk, Duitsland en Nederland.

Iokaï shiatsu koestert een kostbaar en warm erfgoed. De overdracht van meester op leerling is hierin van essentieel belang, volgens de “Ishin-Denshin”-traditie. “Ishin” – verschillende harten en geesten – wordt “Denshin” – één hart en één geest – door de continuïteit van een traditionele overdracht die doordrongen is van de Japanse cultuur en spiritualiteit waarin onze Senseï is opgegroeid. Al vanaf zijn kindertijd raakte hij vertrouwd met Anma, een Japanse manuele therapie die zijn moeder beoefende, en hij inspireerde zijn leerlingen door de uiterst fijngevoelige waarneming van subtiele energie die hij had ontwikkeld, en door zijn gezonde levensstijl en zijn fysieke en mentale kracht.

Kazunori Sasaki Senseï, de grondlegger van EISA, heeft zijn leerlingen en docenten opgeleid met respect voor de benadering van zijn meester Shizuto Masunaga. Deze stichtte in 1960 in Tokio de Iokaï en de meridiaan-shiatsu, waarbij hij zich baseerde op de oude oosterse geneeskunde. Sasaki Senseï, die aan zijn zijde werkte en zijn directe assistent was, heeft Masunaga's leer getrouw voortgezet en tegelijkertijd verder ontwikkeld, onder andere met gewrichtsmobilisaties die verband houden met de meridianen.

Wat hij overdraagt, heeft een kracht die verder reikt dan het beheersen van de kata’s, de studie van de meridianen en de oosterse diagnose. Ze ligt ook in het delen van een jarenlange praktijkervaring, wat eveneens wordt voortgezet door ervaren docenten zoals Thierry Camagie en Christine Breton, die onze Senseï al veertig jaar volgen. Zo vormen de verdiepingsstages zeer rijke collectieve leeromgevingen, die ons in staat stellen deze kennis grondig te verwerken om deze op onze beurt weer beter door te geven.

De Iokaï-certificering vereist dus een echte technische en persoonlijke maturiteit. Hoewel shiatsu in het algemeen nog geen officiële status heeft in België, garandeert het behalen van dit certificaat een opleiding van hoog niveau die voldoet aan de toelatingscriteria om als professionele behandelaar werkzaam te zijn.

Praktische info:

• Voor meer info over Iokaï België in Brussel : https://www.Iokai-shiatsu.be/index.html
• Wenst u zelf Iokaï shiatsu te ontdekken? Dan is deelnemen aan een initiatiedag in Brussel misschien iets voor u? Afspraak in de dojo Brochet, op 6 et/of 13 september 2026. Om er meer over te weten, klik hier https://www.Iokai-shiatsu.be/ateliers_initiation.html

¹     Palle Dyrvall is een door de EISA (European Iokaï Shiatsu Association) gecertificeerd shiatsu-beoefenaar. Hij is door de FBS erkend als beoefenaar van niveau C3. Hij heeft zijn praktijk in Brussel.
           Aan de Iokaï-school van België, in Brussel, geeft hij les in de eerste twee jaar en assisteert hij Thierry Camagie, vicevoorzitter van de EISA, bij de niveaus 2 en 3 in België.
           Voor hij zich aan shiatsu wijdde, had Palle een carrière als danser, waarin hij talrijke somatische technieken beoefende, met name de Release Technique, de Alexandertechniek en Body Mind Centering. Hierdoor heeft hij een                   grondige kennis van het menselijk lichaam en zijn energiesysteem ontwikkeld en zowel empirische als intuïtieve kennis opgedaan.
           Hij beoefent al twintig jaar lang diverse oosterse gezondheidskunsten zoals Do In, Qi Gong en yoga.
           Palle is tevens afgestudeerd aan de Yo Sei Do Shiatsu-academie, de school van Yuichi Kawada.

²     Wat u hier kan lezen is een door Palle Dyrvall geredigeerde en ingekort versie van het interview. De volledige versie van het interview staat op de Instagram pagina van de school: Iokaï_shiatsu_belgique